مادربرد ASRock Z790 Pro RS؛ انتخابی متعادل برای سیستم های قدرتمند اینتل یا گزینه ای پرریسک برای اورکلاک سنگین
مادربرد ASRock Z790 Pro RS یکی از مدل های میان رده رو به بالای مبتنی بر چیپست Intel Z790 است که برای پردازنده های نسل دوازدهم، سیزدهم و چهاردهم اینتل با سوکت LGA1700 طراحی شده است. این مدل از حافظه DDR5، رابط PCIe 5.0، چندین درگاه M.2، شبکه 2.5 گیگابیتی و درگاه USB Type-C پشتیبانی می کند و از نظر امکانات توسعه، برای ساخت یک سیستم گیمینگ یا کاری مدرن گزینه ای کامل به شمار می رود. با این حال، نبود Wi-Fi داخلی و محدودیت نسبی مدار تغذیه در مقایسه با مادربردهای حرفه ای تر باعث می شود برای هر نوع کاربری انتخاب ایده آلی نباشد.
مشخصات فنی ASRock Z790 Pro RS
این مادربرد در فرم فاکتور ATX و با ابعاد تقریبی 30.5 در 24.4 سانتی متر ساخته شده است. سوکت LGA1700 امکان استفاده از پردازنده های نسل دوازدهم، سیزدهم و چهاردهم Intel Core و برخی مدل های Pentium Gold و Celeron را فراهم می کند. برای پردازنده های نسل چهاردهم ممکن است به روزرسانی BIOS لازم باشد، بنابراین بررسی نسخه BIOS هنگام خرید یا مونتاژ اهمیت دارد.
مدار تغذیه شامل طراحی 14+1+1 فاز و ماسفت های Dr.MOS با توان نامی حدود 50 آمپر است. این ساختار برای Core i5 و بسیاری از مدل های Core i7 عملکرد مناسبی دارد و در استفاده های گیمینگ، تولید محتوا و پردازش های طولانی پایدار است. با وجود پشتیبانی چیپست Z790 از اورکلاک، استفاده مداوم از پردازنده های پرمصرفی مانند Core i9 در حالت اورکلاک سنگین، نیازمند خنک کننده قوی و جریان هوای مناسب است و این مادربرد برای چنین سناریویی در سطح مدل های رده بالاتر قرار نمی گیرد.
پشتیبانی از حافظه و عملکرد رم
ASRock Z790 Pro RS دارای 4 اسلات DDR5 است و از ظرفیت های بالا تا حدود 192 گیگابایت، بسته به نوع ماژول و نسخه BIOS، پشتیبانی می کند. سرعت حافظه در حالت اورکلاک می تواند به حدود 7200 مگاهرتز یا بیشتر برسد، اما دستیابی به چنین فرکانسی به کیفیت کنترلر حافظه پردازنده، کیت رم و تنظیمات BIOS وابسته است. پشتیبانی از پروفایل های Intel XMP نصب و راه اندازی رم های سریع را ساده تر می کند. این مدل با حافظه DDR4 سازگار نیست و خریدار باید هنگام انتخاب رم به DDR5 بودن آن توجه داشته باشد.
درگاه های ذخیره سازی و توسعه
مهم ترین ویژگی این مادربرد، ترکیب مناسب درگاه های ذخیره سازی و اسلات های توسعه است. یک اسلات M.2 با رابط PCIe 5.0 x4 برای SSD های نسل جدید و 3 اسلات M.2 با رابط PCIe 4.0 x4 در اختیار کاربر قرار می گیرد. این چینش امکان نصب چند SSD پرسرعت را بدون نیاز به کارت توسعه فراهم می کند، هرچند استفاده همزمان از برخی درگاه ها ممکن است طبق طراحی مادربرد باعث اشتراک گذاری مسیرهای ارتباطی شود. چند هیت سینک M.2 نیز به کاهش دمای SSD کمک می کند.
در بخش کارت گرافیک، یک اسلات PCIe 5.0 x16 با اتصال مستقیم به پردازنده وجود دارد. یک اسلات PCIe 4.0 x16 با پهنای باند x4 و 2 اسلات PCIe 3.0 x1 نیز برای کارت های توسعه مانند کارت صدا، کپچر یا شبکه قابل استفاده هستند. برای ذخیره سازی سنتی نیز 8 درگاه SATA 6Gb/s در نظر گرفته شده است که برای ساخت سیستم های چند دیسکه، آرشیو اطلاعات و استفاده از هارددیسک های متعدد کاربردی است.
درگاه های ارتباطی و امکانات جانبی
این مادربرد به کنترلر شبکه Realtek با سرعت 2.5 گیگابیت بر ثانیه مجهز شده است. این ویژگی برای انتقال فایل در شبکه داخلی، استفاده از NAS و اینترنت های پرسرعت مزیت محسوب می شود. با این حال، Wi-Fi و Bluetooth داخلی ندارد و برای اتصال بی سیم باید از دانگل USB یا کارت توسعه جداگانه استفاده شود.
در پنل پشتی، خروجی های تصویری HDMI و DisplayPort برای استفاده از گرافیک مجتمع پردازنده، درگاه USB Type-C با سرعت USB 3.2 Gen 2x2، چند درگاه USB Type-A، خروجی شبکه 2.5GbE، جک های صوتی و ورودی PS/2 ارائه شده است. در بخش داخلی نیز هدر USB Type-C پنل جلویی و هدرهای USB برای اتصال تجهیزات کیس وجود دارد. خروجی تصویر تنها زمانی فعال می شود که پردازنده مورد استفاده دارای گرافیک مجتمع باشد.
کیفیت صدا و طراحی حرارتی
ASRock Z790 Pro RS از تراشه صوتی Realtek ALC897 و قابلیت Nahimic Audio استفاده می کند. کیفیت صدا برای بازی، تماشای فیلم و استفاده روزمره مناسب است، اما کاربران حرفه ای در زمینه ضبط صدا یا هدفون های رده بالا ممکن است از کارت صدای مستقل نتیجه بهتری بگیرند. هیت سینک های مدار تغذیه و بخش M.2 به کنترل دما کمک می کنند و طراحی ظاهری مشکی و نقره ای با نورپردازی محدود، امکان هماهنگی با بسیاری از کیس های مدرن را دارد.
تجربه استفاده و ارزش خرید
نقطه قوت اصلی ASRock Z790 Pro RS ارائه امکانات گسترده با قیمت معمولا پایین تر از مدل های پرچمدار Z790 است. پشتیبانی از DDR5، چند اسلات M.2، شبکه 2.5 گیگابیتی و PCIe 5.0 باعث می شود این مادربرد از نظر آینده نگری وضعیت خوبی داشته باشد. برای سیستمی با Core i5 یا Core i7، یک کارت گرافیک قدرتمند و چند SSD انتخابی منطقی است.
در مقابل، نبود Wi-Fi داخلی، استفاده از کدک صوتی اقتصادی و محدودیت مدار تغذیه برای اورکلاک سنگین پردازنده های پرمصرف، مهم ترین نقاط ضعف آن هستند. همچنین در بازار ایران باید قیمت این مدل را با مادربردهای B760 DDR5 مقایسه کرد، زیرا اگر هدف کاربر اورکلاک پردازنده نباشد، بعضی مدل های B760 می توانند امکانات مشابه را با هزینه کمتر ارائه دهند.
مزایا و معایب:
- مزایا:
- پشتیبانی از پردازنده های نسل دوازدهم، سیزدهم و چهاردهم اینتل با BIOS مناسب
- پشتیبانی از حافظه DDR5 با ظرفیت و فرکانس بالا
- وجود یک اسلات PCIe 5.0 x16 برای کارت گرافیک
- مجهز بودن به 4 اسلات M.2 و پشتیبانی از SSD های PCIe 5.0 و PCIe 4.0
- شبکه کابلی سریع 2.5GbE
- تعداد زیاد درگاه های SATA و اسلات های توسعه
- وجود USB Type-C پرسرعت و هدر داخلی USB Type-C
- قیمت منطقی تر نسبت به بسیاری از مادربردهای Z790 رده بالا
- معایب:
- نداشتن Wi-Fi و Bluetooth داخلی
- مناسب نبودن برای اورکلاک سنگین و طولانی پردازنده های بسیار پرمصرف
- استفاده از کدک صوتی Realtek ALC897 به جای راهکارهای صوتی پیشرفته تر
- عدم پشتیبانی از حافظه DDR4
- نیاز احتمالی به به روزرسانی BIOS برای پردازنده های نسل چهاردهم
سوالات متداول:
آیا ASRock Z790 Pro RS از پردازنده های نسل چهاردهم اینتل پشتیبانی می کند؟
بله، این مادربرد از پردازنده های نسل چهاردهم اینتل پشتیبانی می کند، اما برای برخی نسخه های اولیه ممکن است به روزرسانی BIOS لازم باشد.
آیا این مادربرد از رم DDR4 پشتیبانی می کند؟
خیر، ASRock Z790 Pro RS نسخه مخصوص حافظه DDR5 است و رم DDR4 روی آن قابل استفاده نیست.
آیا Wi-Fi داخلی در ASRock Z790 Pro RS وجود دارد؟
خیر، این مدل Wi-Fi و Bluetooth داخلی ندارد و برای ارتباط بی سیم باید از دانگل یا کارت توسعه جداگانه استفاده شود.
آیا این مادربرد برای Core i9 مناسب است؟
برای استفاده عادی و تنظیمات استاندارد می تواند با بسیاری از مدل های Core i9 کار کند، اما برای بار سنگین طولانی یا اورکلاک جدی بهتر است سراغ مادربردی با مدار تغذیه قوی تر و خنک کاری گسترده تر بروید.
چند SSD M.2 را می توان روی این مادربرد نصب کرد؟
این مدل 4 اسلات M.2 دارد که شامل یک اسلات PCIe 5.0 x4 و 3 اسلات PCIe 4.0 x4 است.
آیا ASRock Z790 Pro RS برای سیستم گیمینگ مناسب است؟
بله، پشتیبانی از پردازنده های قدرتمند، رم DDR5، کارت گرافیک PCIe 5.0، SSD های پرسرعت و شبکه 2.5GbE آن را به گزینه ای مناسب برای سیستم های گیمینگ میان رده و رده بالا تبدیل می کند.
جمع بندی
ASRock Z790 Pro RS مادربردی متعادل با امکانات توسعه فراوان، پشتیبانی از DDR5 و ذخیره سازی پرسرعت است که برای بیشتر سیستم های گیمینگ و کاری مبتنی بر پردازنده های اینتل ارزش خرید مناسبی دارد. اگر به Wi-Fi داخلی، صدای حرفه ای یا اورکلاک سنگین Core i9 نیاز ندارید، این مدل می تواند انتخابی منطقی و آینده نگرانه باشد. در غیر این صورت، پرداخت هزینه بیشتر برای یک مادربرد رده بالاتر یا انتخاب مدلی مجهز به Wi-Fi تصمیم مناسب تری خواهد بود.