نقد و بررسی مادربرد ASRock Z790 Pro RS؛ انتخابی متعادل برای سیستم های حرفه ای اینتل
مادربرد ASRock Z790 Pro RS یکی از مدل های میان رده و اقتصادی تر مبتنی بر چیپست Z790 اینتل است که برای پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل با سوکت LGA1700 طراحی شده است. این محصول با پشتیبانی از حافظه DDR5، اسلات کارت گرافیک PCIe 5.0، چهار درگاه M.2 و شبکه 2.5 گیگابیتی، امکانات مناسبی برای ساخت یک سیستم گیمینگ، تولید محتوا یا کامپیوتر کاری قدرتمند ارائه می دهد. نسخه بررسی شده مدل استاندارد Z790 Pro RS است و نباید آن را با نسخه Z790 Pro RS WiFi اشتباه گرفت؛ مدل استاندارد به صورت پیش فرض فاقد Wi-Fi و Bluetooth است.
طراحی و کیفیت ساخت
ASRock Z790 Pro RS از فرم فاکتور ATX استفاده می کند و طراحی ظاهری آن ترکیبی از رنگ های نقره ای، سفید و مشکی است. هیت سینک های نسبتاً بزرگ روی مدار تغذیه و چیپست، علاوه بر ظاهر مناسب، به کنترل دما در استفاده طولانی کمک می کنند. تعداد مناسب هدرهای فن، هدر اختصاصی پمپ خنک کننده و هدرهای RGB و ARGB، امکان هماهنگ کردن سیستم با تجهیزات خنک کننده و نورپردازی مختلف را فراهم می سازد. کیفیت ساخت برای این رده قیمتی قابل قبول است، اما نباید آن را از نظر امکانات جانبی و جزئیات طراحی با مادربردهای رده بالای Z790 مقایسه کرد.
پشتیبانی از پردازنده و مدار تغذیه
این مادربرد از پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل پشتیبانی می کند و مدار تغذیه 14+1+1 فاز مجهز به Dr.MOS برای آن در نظر گرفته شده است. این ساختار برای پردازنده هایی مانند Core i5-12600K، Core i5-13600K، Core i5-14600K و مدل های مشابه، توان کافی در اختیار می گذارد. استفاده از پردازنده های رده بالاتر مانند Core i9 در بارهای سنگین و طولانی نیز امکان پذیر است، اما کیفیت تهویه کیس و خنک کننده پردازنده اهمیت زیادی خواهد داشت. قابلیت اورکلاک پردازنده و تنظیمات گسترده BIOS از نقاط قوت استفاده از چیپست Z790 هستند؛ با این حال، اورکلاک حرفه ای به خنک کننده قوی و تنظیم دستی ولتاژ نیاز دارد.
حافظه رم و عملکرد سیستم
ASRock Z790 Pro RS چهار اسلات DDR5 دارد و از حافظه دو کاناله با ظرفیت بالا پشتیبانی می کند. فرکانس حافظه در حالت اورکلاک تا 7200+ مگاهرتز اعلام شده است، هرچند رسیدن به این مقدار به مدل رم، ظرفیت ماژول ها، نسخه BIOS و کنترلر حافظه پردازنده بستگی دارد. برای بیشتر کاربران، کیت DDR5 با فرکانس حدود 5600 تا 6400 مگاهرتز انتخابی متعادل و کم دردسرتر است. فعال کردن پروفایل XMP می تواند بدون تنظیمات پیچیده، عملکرد حافظه را به شکل محسوسی افزایش دهد.
اسلات های توسعه و کارت گرافیک
اسلات اصلی کارت گرافیک از استاندارد PCIe 5.0 x16 پشتیبانی می کند و برای کارت های گرافیک امروزی و نسل های آینده پهنای باند مناسبی دارد. یک اسلات PCIe 4.0 x16 و دو اسلات PCIe 3.0 x1 نیز برای کارت های توسعه در نظر گرفته شده اند. وجود اسلات PCIe 5.0 بیشتر از آن که در کارت های گرافیک فعلی مزیت عملی بزرگی ایجاد کند، ظرفیت ارتقای آینده سیستم را افزایش می دهد. هنگام نصب کارت گرافیک های بزرگ، باید به فضای اشغال شده توسط اسلات های مجاور و مسیر جریان هوا توجه شود.
فضای ذخیره سازی؛ نقطه قوت اصلی
یکی از مهم ترین مزیت های این مادربرد، ارائه 4 اسلات Hyper M.2 با رابط PCIe Gen4 x4 و 8 درگاه SATA3 است. این ترکیب برای کاربرانی که به چند SSD پرسرعت، هارددیسک های متعدد یا فضای ذخیره سازی حجیم نیاز دارند، ارزش زیادی دارد. درایوهای NVMe نسل چهارم می توانند از تمام ظرفیت رابط خود استفاده کنند و نصب هیت سینک مناسب برای آن ها به پایداری عملکرد در انتقال های طولانی کمک می کند. البته درایوهای M.2 این مدل از PCIe 5.0 پشتیبانی نمی کنند؛ بنابراین اگر استفاده از SSD نسل پنجم اولویت اصلی باشد، باید سراغ مادربردی با اسلات M.2 PCIe 5.0 رفت.
درگاه های ارتباطی و شبکه
این مادربرد به کنترلر شبکه Realtek 2.5G LAN مجهز است و در شبکه های محلی سریع، انتقال فایل و بازی آنلاین عملکرد بهتری نسبت به شبکه های گیگابیتی معمولی ارائه می دهد. در پنل پشتی، یک USB 3.2 Gen2 Type-C، یک USB 3.2 Gen2 Type-A، دو USB 3.2 Gen1 و چهار USB 2.0 قرار دارد. چهار پورت USB 3.2 Gen1 و چهار پورت USB 2.0 نیز از طریق هدرهای داخلی قابل استفاده هستند. پشتیبانی از USB 3.2 Gen2x2 Type-C در پنل جلویی برای کیس های جدید، مزیت مناسبی محسوب می شود. نسخه استاندارد Z790 Pro RS فاقد Wi-Fi داخلی است، اما اسلات M.2 Key E برای نصب ماژول Wi-Fi و Bluetooth در اختیار کاربر قرار می دهد.
صدا و خروجی تصویر
بخش صوتی این مادربرد از کدک Realtek ALC897 و صدای 7.1 کاناله HD Audio با پشتیبانی Nahimic استفاده می کند. کیفیت صدا برای بازی، تماشای فیلم و استفاده روزمره مناسب است، اما کاربران حرفه ای موسیقی یا افرادی که به خروجی صوتی بسیار دقیق نیاز دارند، احتمالاً به کارت صدای مجزا یا DAC خارجی نیاز خواهند داشت. خروجی های HDMI، DisplayPort و eDP برای استفاده از گرافیک مجتمع پردازنده های سازگار در نظر گرفته شده اند؛ عملکرد خروجی تصویر به مدل پردازنده بستگی دارد و پردازنده های سری F فاقد گرافیک داخلی هستند.
BIOS و امکانات نصب
رابط BIOS امکانات مناسبی برای تنظیم فرکانس رم، پروفایل XMP، مدیریت فن ها، کنترل توان پردازنده و به روزرسانی سیستم ارائه می کند. برای استفاده از پردازنده های نسل 14، بررسی نسخه BIOS پیش از خرید یا به روزرسانی آن اهمیت دارد، زیرا موجودی بازار ممکن است با نسخه های متفاوت BIOS عرضه شود. طراحی برد، هدرهای متعدد و چیدمان مناسب درگاه ها، نصب قطعات را برای کاربران باتجربه نسبتاً ساده می کند؛ با این حال، نصب چند درایو M.2 و کابل های SATA بهتر است پیش از قرار دادن برد در کیس برنامه ریزی شود.
مزایا و معایب:
- مزایا:
- پشتیبانی از پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل
- مدار تغذیه 14+1+1 فاز مجهز به Dr.MOS
- پشتیبانی از حافظه DDR5 با فرکانس تا 7200+ مگاهرتز در حالت اورکلاک
- اسلات اصلی کارت گرافیک PCIe 5.0 x16
- 4 اسلات M.2 PCIe Gen4 x4 و 8 درگاه SATA3
- شبکه سریع 2.5G LAN
- تعداد مناسب درگاه های USB و وجود USB Type-C نسل جدید
- قابلیت اورکلاک پردازنده و رم
- معایب:
- نبود Wi-Fi و Bluetooth داخلی در نسخه استاندارد
- نبود اسلات M.2 با رابط PCIe 5.0
- استفاده از کدک صوتی Realtek ALC897 که برای کاربران حرفه ای محدود است
- پشتیبانی از سرعت های بالای DDR5 به کیفیت کیت رم و کنترلر حافظه وابسته است
- نیاز احتمالی به به روزرسانی BIOS برای برخی پردازنده های نسل 14
سوالات متداول:
آیا مادربرد ASRock Z790 Pro RS برای پردازنده Core i7 مناسب است؟
بله، مدار تغذیه این مادربرد برای پردازنده هایی مانند Core i7-13700K و Core i7-14700K مناسب است، اما استفاده از خنک کننده قدرتمند و تهویه مناسب کیس برای بارهای طولانی ضروری خواهد بود.
آیا این مادربرد Wi-Fi داخلی دارد؟
خیر، نسخه استاندارد Z790 Pro RS فاقد Wi-Fi و Bluetooth داخلی است. برای افزودن این قابلیت می توان از ماژول M.2 Key E، کارت توسعه یا دانگل USB استفاده کرد. نسخه Z790 Pro RS WiFi به صورت جداگانه عرضه می شود.
چند حافظه SSD M.2 روی این مادربرد نصب می شود؟
4 حافظه M.2 از نوع NVMe با رابط PCIe Gen4 x4 روی این مادربرد قابل نصب است. این مدل اسلات M.2 PCIe 5.0 ندارد.
آیا ASRock Z790 Pro RS از رم DDR4 پشتیبانی می کند؟
خیر، مدل Z790 Pro RS مورد بررسی برای حافظه DDR5 طراحی شده است. نسخه DDR4 با نام Z790 Pro RS/D4 شناخته می شود و مشخصات متفاوتی دارد.
آیا امکان اورکلاک پردازنده روی این مادربرد وجود دارد؟
بله، چیپست Z790 از اورکلاک پردازنده های ضریب باز اینتل و تنظیمات پیشرفته حافظه پشتیبانی می کند. نتیجه نهایی به پردازنده، خنک کننده، منبع تغذیه و کیفیت نمونه سخت افزاری بستگی دارد.
این مادربرد برای چه کاربری مناسب است؟
این مدل برای سیستم های گیمینگ رده متوسط و حرفه ای، تولید محتوا، تدوین، اجرای نرم افزارهای مهندسی و کاربرانی مناسب است که به تعداد زیاد درگاه ذخیره سازی و امکان ارتقای آینده نیاز دارند.
جمع بندی
ASRock Z790 Pro RS مادربردی متعادل با تمرکز بر امکانات کاربردی، فضای ذخیره سازی گسترده و قابلیت ارتقای مناسب است. پشتیبانی از DDR5، کارت گرافیک PCIe 5.0، چهار اسلات M.2، هشت درگاه SATA و شبکه 2.5 گیگابیتی، ارزش خرید آن را برای بسیاری از سیستم های مبتنی بر پردازنده های قدرتمند اینتل بالا می برد. نبود Wi-Fi داخلی، استفاده از کدک صوتی پایه و نداشتن M.2 نسل پنجم از محدودیت های اصلی آن هستند. در مجموع، اگر به اورکلاک جدی پردازنده، چندین درایو ذخیره سازی و امکانات حرفه ای با قیمت منطقی نیاز دارید، ASRock Z790 Pro RS گزینه ای قابل اتکا است؛ اما برای امکانات بی سیم داخلی یا صدای حرفه ای، باید هزینه تجهیزات جانبی یا مدل بالاتر را در نظر بگیرید.