نقد و بررسی مادربرد ASUS ROG Strix Z790-E Gaming WiFi؛ انتخابی قدرتمند برای سیستم های گیمینگ رده بالا
مادربرد ASUS ROG Strix Z790-E Gaming WiFi یکی از مدل های رده بالای ایسوس برای پردازنده های اینتل با سوکت LGA1700 است. این محصول با چیپست Intel Z790، پشتیبانی از حافظه DDR5، مدار تغذیه قدرتمند، اسلات PCIe 5.0، پنج جایگاه M.2 و شبکه بی سیم WiFi 6E، برای ساخت کامپیوترهای گیمینگ، ورک استیشن های خانگی و سیستم های تولید محتوا طراحی شده است. نسخه بررسی شده همان مدل اصلی ROG Strix Z790-E Gaming WiFi است و با مدل جدیدتر Z790-E Gaming WiFi II تفاوت دارد.
طراحی و کیفیت ساخت
این مادربرد با فرم فاکتور ATX و ابعاد 30.5 در 24.4 سانتی متر ساخته شده و از طراحی ظاهری مشکی، هیت سینک های بزرگ و نورپردازی Aura Sync بهره می برد. کیفیت ساخت در سطح محصولات حرفه ای ایسوس قرار دارد و پوشش مناسب بخش VRM و اسلات های M.2 به مدیریت دما کمک می کند. وجود شیلد یکپارچه پنل پشتی، دکمه های BIOS FlashBack و Clear CMOS و امکانات سری Q-Design نصب قطعات و عیب یابی را برای کاربران کم تجربه و حرفه ای ساده تر می کند.
پشتیبانی از پردازنده و مدار تغذیه
ROG Strix Z790-E Gaming WiFi از پردازنده های نسل 12، نسل 13 و نسل 14 اینتل، همچنین برخی پردازنده های Pentium Gold و Celeron سازگار با LGA1700 پشتیبانی می کند. مدار تغذیه 18+1 فاز برای پردازنده های قدرتمند Core i7 و Core i9 مناسب است و در استفاده طولانی مدت، به شرط استفاده از خنک کننده مناسب و تهویه درست کیس، پایداری خوبی ارائه می دهد. قابلیت AI Overclocking، کنترل دیجیتال DIGI+ VRM و دو کانکتور 8 پین پردازنده نیز برای اورکلاک و تنظیمات پیشرفته در نظر گرفته شده اند. برای پردازنده های نسل 14 ممکن است به نسخه مناسب BIOS نیاز باشد؛ بنابراین بررسی نسخه BIOS پیش از خرید یا استفاده از قابلیت BIOS FlashBack اهمیت دارد.
عملکرد حافظه DDR5
این مادربرد فقط از حافظه DDR5 پشتیبانی می کند و چهار اسلات DIMM با ظرفیت حداکثر 192GB دارد. پشتیبانی از پروفایل XMP و فرکانس های بالای حافظه، امکان استفاده از کیت های سریع را فراهم می کند؛ هرچند رسیدن به فرکانس های اعلام شده به مدل پردازنده، تعداد ماژول ها و کیفیت کیت حافظه وابسته است. برای بیشترین پایداری، استفاده از دو ماژول همسان در پیکربندی دو کاناله معمولاً انتخاب منطقی تری نسبت به پر کردن هر چهار اسلات است.
اسلات های توسعه و PCIe 5.0
اسلات اصلی کارت گرافیک از PCIe 5.0 x16 پشتیبانی می کند و برای کارت های گرافیک آینده ظرفیت پهنای باند مناسبی دارد. دو اسلات PCIe 4.0 دیگر نیز برای کارت های توسعه مانند کارت کپچر، کارت صدا یا تجهیزات ذخیره سازی قابل استفاده هستند. نکته مهم این است که با نصب SSD در اسلات M.2 اول، اسلات اصلی کارت گرافیک به حالت PCIe 5.0 x8 تغییر می کند. این موضوع در کارت های گرافیک فعلی معمولاً تاثیر محسوسی بر عملکرد ندارد، اما برای خرید آینده و استفاده همزمان از SSD نسل 5 و کارت گرافیک پرچمدار باید در نظر گرفته شود.
فضای ذخیره سازی و اتصالات
یکی از نقاط قوت اصلی این محصول، وجود 5 اسلات M.2 است. اسلات اول از PCIe 5.0 x4 و چهار اسلات دیگر عمدتاً از PCIe 4.0 x4 پشتیبانی می کنند. همچنین 4 درگاه SATA 6Gb/s برای هارد دیسک و SSD های SATA در نظر گرفته شده است. هیت سینک های M.2 به کنترل دمای SSD های پرسرعت کمک می کنند و طراحی Q-Latch نصب برخی درایوها را بدون پیچ ساده تر می سازد. برای سیستم های گیمینگ دارای چند SSD و آرشیو اطلاعات، این امکانات کاربردی تر از بسیاری از مادربردهای میان رده هستند.
شبکه، وای فای و صدای onboard
مادربرد به شبکه کابلی Intel 2.5Gb Ethernet و فناوری ASUS LANGuard مجهز است. WiFi 6E با باندهای 2.4، 5 و 6GHz و Bluetooth 5.3 نیز برای اتصال بی سیم سریع در دسترس قرار دارد. استفاده کامل از باند 6GHz به پشتیبانی روتر، سیستم عامل و مقررات کشور بستگی دارد و در ایران ممکن است همیشه قابل استفاده نباشد. بخش صوتی از کدک SupremeFX ALC4080، تقویت کننده Savitech، خروجی اپتیکال و قابلیت صدای 7.1 کاناله بهره می برد و برای بازی، فیلم و استفاده عمومی کیفیت مناسبی ارائه می دهد؛ با این حال کاربران حرفه ای موسیقی همچنان ممکن است به کارت صدای مستقل نیاز داشته باشند.
درگاه های USB و امکانات کاربردی
در پنل پشتی مجموعاً 12 درگاه USB شامل یک USB 3.2 Gen 2x2 Type-C، چند USB 3.2 Gen 2 و USB 3.2 Gen 1 قرار دارد. هدر داخلی USB 3.2 Gen 2x2 نیز امکان ارائه توان شارژ تا 30W برای پنل جلویی کیس های سازگار را فراهم می کند. وجود HDMI 2.1 و DisplayPort برای خروجی تصویر پردازنده های دارای گرافیک مجتمع، هدر Thunderbolt، دکمه Start، نشانگرهای Q-LED، BIOS FlashBack و تعداد مناسب هدرهای فن، این محصول را برای اسمبل حرفه ای مناسب تر می کند.
نرم افزار و BIOS
رابط UEFI BIOS ایسوس امکانات کاملی برای تنظیم فرکانس پردازنده، حافظه، ولتاژ، منحنی فن و پروفایل های عملکردی ارائه می دهد. نرم افزار Armoury Crate، Aura Sync، AI Cooling و ابزارهای اختصاصی ROG نیز مدیریت نورپردازی، خنک کننده و برخی تنظیمات سیستم را ساده می کنند. با این حال، نرم افزارهای جانبی ایسوس برای بعضی کاربران سنگین یا غیرضروری هستند و در صورت تمایل می توان بسیاری از تنظیمات را مستقیماً از BIOS انجام داد.
تجربه عملکرد در بازی و کاربری حرفه ای
مادربرد به تنهایی باعث افزایش چشمگیر نرخ فریم بازی نمی شود، اما پایداری برق، پشتیبانی از حافظه سریع و امکانات ارتباطی آن اجازه می دهد پردازنده های رده بالا بدون محدودیت جدی کار کنند. این مدل برای سیستم مجهز به Core i7 یا Core i9، کارت گرافیک پرچمدار، چند SSD و خنک کننده آبی مناسب است. در کاربری هایی مانند تدوین ویدیو، رندر سه بعدی و کامپایل پروژه های سنگین، ظرفیت بالای حافظه، تعداد زیاد M.2 و شبکه 2.5Gb مزیت عملی ایجاد می کند.
نکات مهم پیش از خرید در ایران
قیمت این مادربرد در بازار ایران به موجودی، گارانتی، واردکننده و نوسان ارز وابسته است و بهتر است ارزش خرید آن با مدل های Z790 و B760 موجود در زمان خرید مقایسه شود. این محصول برای کاربرانی که قصد استفاده از DDR4 دارند مناسب نیست و هزینه خرید حافظه DDR5 نیز باید در بودجه لحاظ شود. همچنین پلتفرم LGA1700 در مقایسه با سوکت های جدیدتر مسیر ارتقای محدودی دارد؛ بنابراین اگر سیستم از ابتدا برای چند سال آینده و ارتقای متوالی خریداری می شود، بررسی پلتفرم های جدیدتر منطقی است.
مزایا و معایب:
- مزایا:
- مدار تغذیه قدرتمند 18+1 فاز مناسب پردازنده های رده بالا
- پشتیبانی از پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل
- پنج اسلات M.2 شامل یک اسلات PCIe 5.0
- اسلات اصلی PCIe 5.0 x16 برای کارت گرافیک
- پشتیبانی از حافظه DDR5 با ظرفیت حداکثر 192GB و پروفایل XMP
- شبکه 2.5Gb Ethernet، WiFi 6E و Bluetooth 5.3
- امکانات کامل BIOS، دکمه BIOS FlashBack و ابزارهای Q-Design
- درگاه های USB متعدد و خروجی USB Type-C پرسرعت
- معایب:
- قیمت بالا در مقایسه با بسیاری از مدل های Z790 و B760
- عدم پشتیبانی از حافظه DDR4
- اشتراک مسیر PCIe میان اسلات M.2 اول و اسلات اصلی کارت گرافیک
- محدود بودن مسیر ارتقا به دلیل استفاده از سوکت LGA1700
- قابل استفاده نبودن کامل باند 6GHz WiFi 6E در همه شرایط و مناطق
- امکانات حرفه ای آن برای کاربران عادی ممکن است بیش از نیاز باشد
سوالات متداول:
آیا ASUS ROG Strix Z790-E Gaming WiFi از پردازنده های نسل 14 اینتل پشتیبانی می کند؟
بله، این مادربرد از پردازنده های نسل 14 اینتل پشتیبانی می کند، اما برای برخی مدل ها ممکن است نصب BIOS جدید ضروری باشد.
آیا این مادربرد از حافظه DDR4 پشتیبانی می کند؟
خیر، ROG Strix Z790-E Gaming WiFi فقط با حافظه DDR5 سازگار است و امکان نصب ماژول DDR4 روی آن وجود ندارد.
چند SSD M.2 روی این مادربرد نصب می شود؟
این مدل از 5 درایو M.2 پشتیبانی می کند که یکی از آن ها PCIe 5.0 و چهار مورد دیگر عمدتاً PCIe 4.0 هستند.
آیا نصب SSD در اسلات M.2 اول روی کارت گرافیک تاثیر می گذارد؟
بله، با اشغال اسلات M.2 اول، اسلات اصلی کارت گرافیک از PCIe 5.0 x16 به PCIe 5.0 x8 تغییر می کند. این تفاوت در بیشتر کارت های گرافیک فعلی تاثیر قابل توجهی ندارد.
آیا WiFi 6E این مادربرد در ایران قابل استفاده است؟
اتصال به شبکه های 2.4 و 5GHz معمولاً بدون مشکل انجام می شود، اما استفاده از باند 6GHz به پشتیبانی روتر، دستگاه های سازگار و مقررات محلی بستگی دارد.
آیا خرید این مادربرد برای سیستم گیمینگ ارزش دارد؟
برای سیستم رده بالا با پردازنده ضریب باز، چند SSD، حافظه DDR5 سریع و نیاز به امکانات ارتباطی کامل، انتخابی قدرتمند است. برای سیستم های میان رده یا کاربرانی که قصد اورکلاک ندارند، مدل های ارزان تر می توانند ارزش خرید بهتری داشته باشند.
جمع بندی
ASUS ROG Strix Z790-E Gaming WiFi یک مادربرد کامل و قدرتمند برای ساخت سیستم های گیمینگ و حرفه ای مبتنی بر پردازنده های نسل 12 تا 14 اینتل است. مدار تغذیه توانمند، پنج اسلات M.2، پشتیبانی از PCIe 5.0، شبکه 2.5Gb و WiFi 6E مهم ترین نقاط قوت آن هستند. در مقابل، قیمت بالا، الزام استفاده از DDR5، اشتراک مسیر PCIe و محدودیت ارتقای پلتفرم LGA1700 باعث می شوند این مدل برای همه کاربران انتخاب اقتصادی نباشد. اگر امکانات گسترده و پایداری بالا اولویت اصلی باشد، این مادربرد همچنان گزینه ای قابل اتکا در بازار رده بالای ایران محسوب می شود.