نقد و بررسی مادربرد بایوستار Z790A-SILVER؛ انتخابی اقتصادی برای پردازنده های قدرتمند اینتل
مادربرد بایوستار Z790A-SILVER یکی از مدل های مبتنی بر چیپست Intel Z790 و سوکت LGA1700 است که برای ساخت رایانه های گیمینگ، کاری و حرفه ای با پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل طراحی شده است. این مادربرد با پشتیبانی از حافظه DDR5، رابط PCIe 5.0 و شبکه 2.5 گیگابیتی، امکانات اصلی پلتفرم Z790 را با قیمتی معمولا پایین تر از مدل های رده بالا ارائه می کند؛ با این حال در بخش هایی مانند خنک کننده مدار تغذیه، اتصال بی سیم و امکانات جانبی، محدودیت هایی دارد.
طراحی و کیفیت ساخت
Z790A-SILVER از طراحی ظاهری نقره ای و مشکی استفاده می کند و فرم استاندارد ATX آن برای بیشتر کیس های میان رده و بزرگ مناسب است. مدار تغذیه دیجیتال 17 فاز با آرایش 16+1 و توان 90 آمپر برای هر فاز، روی کاغذ توان مناسبی برای پردازنده های قدرتمند اینتل فراهم می کند. در بررسی های عملی نیز این مدار تغذیه توانسته است از پردازنده Core i9-13900K در فرکانس های بالا پشتیبانی کند؛ البته این موضوع به کیفیت پردازنده، خنک کننده، تنظیمات BIOS و تهویه کیس وابسته است.
خنک کننده های مدار تغذیه و چیپست نسبتا ساده هستند و در مقایسه با مادربردهای گران تر Z790 سطح پوشش و جرم حرارتی کمتری دارند. بنابراین استفاده از پردازنده های پرمصرف در بار کاری طولانی، به جریان هوای مناسب در کیس نیاز دارد. این مدل برای اورکلاک سنگین و مداوم ساخته نشده است، اما برای استفاده معمول، بازی و تنظیمات متعارف عملکرد قابل قبولی دارد.
پشتیبانی از پردازنده و حافظه رم
این مادربرد از پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل با سوکت LGA1700 پشتیبانی می کند. برای پردازنده های نسل 14 ممکن است به نسخه مناسب BIOS نیاز باشد، بنابراین بررسی نسخه BIOS و فهرست پردازنده های سازگار پیش از خرید اهمیت دارد. چهار اسلات DIMM برای حافظه DDR5 در نظر گرفته شده و فناوری دو کاناله نیز پشتیبانی می شود.
طبق اطلاعات رسمی بایوستار، ظرفیت حافظه در برخی مشخصات به حداکثر 256GB می رسد، در حالی که نمونه بررسی شده در منابع تخصصی با ظرفیت 128GB معرفی شده است. این اختلاف می تواند به نسخه BIOS، نوع ماژول های حافظه یا به روزرسانی مشخصات محصول مربوط باشد. سرعت های بالاتر از 7200MT/s نیز برای حافظه DDR5 ذکر شده است، اما رسیدن به این سرعت به کیت رم، کنترلر حافظه پردازنده و فعال سازی پروفایل XMP بستگی دارد و تضمین قطعی برای همه قطعات محسوب نمی شود.
اسلات های توسعه و فضای ذخیره سازی
مهم ترین ویژگی این مدل، وجود یک اسلات تقویت شده PCIe 5.0 x16 برای کارت گرافیک است. این اسلات از محافظ فلزی و طراحی مقاوم در برابر تداخل الکترومغناطیسی بهره می برد و برای کارت های گرافیک جدید آماده است. یک اسلات PCIe 4.0 x16 و دو اسلات PCIe 3.0 x1 نیز برای کارت های توسعه، کارت صدا یا تجهیزات جانبی در دسترس هستند.
چهار جایگاه M.2 در مادربرد دیده می شود که سه مورد از آن ها از رابط PCIe 4.0 برای نصب SSD های NVMe پشتیبانی می کنند. همچنین 6 درگاه SATA با سرعت 6Gb/s وجود دارد و امکان استفاده از آرایه های RAID 0، RAID 1، RAID 5 و RAID 10 فراهم شده است. وجود تعداد زیاد جایگاه های ذخیره سازی، Z790A-SILVER را برای سیستم های کاری، تدوین و رایانه های چنددرایوه مناسب تر می کند.
درگاه های ارتباطی و شبکه
کنترلر Realtek RTL8125B اتصال شبکه کابلی 2.5GbE را فراهم می کند. این سرعت برای انتقال فایل در شبکه های سریع، بازی آنلاین و استفاده از NAS مناسب است، هرچند بهره گیری از آن به روتر، سوییچ و تجهیزات شبکه سازگار نیاز دارد. مادربرد به صورت داخلی WiFi و Bluetooth ندارد، اما یک جایگاه M.2 2230 برای نصب ماژول بی سیم در نظر گرفته شده است. ماژول WiFi یا Bluetooth نیز همراه مادربرد ارائه نمی شود.
در پنل پشتی، خروجی های HDMI 2.1 و DisplayPort 1.2، چند درگاه USB 3.2 Gen2، درگاه USB Type-C، دو USB 2.0، شبکه 2.5GbE و خروجی های صوتی قرار دارند. تعداد و سرعت درگاه های USB برای بیشتر کاربران کافی است، اما در مقایسه با مادربردهای رده بالاتر، تنوع برخی اتصالات جانبی کمتر است.
سیستم صوتی و BIOS
بایوستار در این مدل از کدک صوتی Realtek ALC1220 با پشتیبانی از صدای 7.1 کاناله استفاده کرده است. این تراشه برای بازی، تماشای فیلم و استفاده روزمره کیفیت مناسبی ارائه می دهد و از بسیاری از کدک های اقتصادی بهتر است؛ با این حال کاربران حرفه ای صدا یا دارندگان هدفون های استودیویی ممکن است همچنان به کارت صدای مستقل نیاز داشته باشند.
BIOS مادربرد امکاناتی برای مدیریت پردازنده، حافظه، ولتاژها، سرعت فن ها، Resizable BAR و تنظیمات ذخیره سازی ارائه می کند. دکمه و درگاه BIOS Update نیز به به روزرسانی Firmware کمک می کند. نرم افزار Silver Lightning امکان پایش دما، کنترل فن و برخی تنظیمات اورکلاک و نورپردازی را در محیط ویندوز در اختیار کاربر می گذارد.
عملکرد و ارزش خرید
در استفاده واقعی، اختلاف عملکرد مادربردهای Z790 با مدار تغذیه مشابه معمولا کمتر از تفاوت قیمت آن هاست و Z790A-SILVER نیز از همین منطق پیروی می کند. این مدل می تواند با پردازنده هایی مانند Core i5-13600K، Core i7-13700K و مدل های مشابه عملکرد خوبی داشته باشد. برای Core i9 های پرمصرف نیز مدار تغذیه توان مناسبی دارد، اما استفاده طولانی مدت با توان بالا به خنک کننده قوی پردازنده و گردش هوای مناسب نیاز خواهد داشت.
نقطه قوت اصلی این مادربرد، ترکیب PCIe 5.0، چند اسلات M.2، رم DDR5، شبکه 2.5GbE و مدار تغذیه قدرتمند با قیمت اقتصادی تر است. در مقابل، نبود WiFi و Bluetooth، خنک کننده های ساده تر و نداشتن اسلات دوم PCIe 5.0 باعث می شود برای سیستم های بسیار حرفه ای یا اورکلاک سنگین، گزینه های مجهزتر جذاب تر باشند. ارزش خرید نهایی آن به قیمت فروش، گارانتی و موجودی واقعی در بازار ایران وابسته است.
مزایا و معایب:
- مزایا:
- پشتیبانی از پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل
- 4 اسلات حافظه DDR5 با پشتیبانی از سرعت های بالا
- اسلات تقویت شده PCIe 5.0 x16
- 4 جایگاه M.2 و 6 درگاه SATA 6Gb/s
- مدار تغذیه دیجیتال 17 فاز با توان مناسب
- شبکه کابلی سریع 2.5GbE
- کدک صوتی Realtek ALC1220 با صدای 7.1 کاناله
- پشتیبانی از BIOS Update و کنترل فن و نورپردازی
- معایب:
- نداشتن WiFi و Bluetooth داخلی
- ارائه نشدن ماژول بی سیم همراه مادربرد
- خنک کننده ساده مدار تغذیه و چیپست
- مناسب نبودن برای اورکلاک سنگین و مداوم
- نداشتن اسلات دوم PCIe 5.0
- ابهام میان ظرفیت رسمی 256GB و ظرفیت 128GB ذکرشده برای برخی نمونه ها
سوالات متداول:
مادربرد بایوستار Z790A-SILVER از کدام پردازنده ها پشتیبانی می کند؟
این مادربرد برای پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل با سوکت LGA1700 طراحی شده است. برای نسل 14، بررسی نسخه BIOS پیش از نصب توصیه می شود.
آیا Z790A-SILVER وای فای و بلوتوث دارد؟
خیر. این مادربرد ماژول WiFi و Bluetooth داخلی ندارد، اما جایگاه M.2 2230 برای نصب ماژول بی سیم جداگانه در آن تعبیه شده است.
آیا این مادربرد برای پردازنده Core i9 مناسب است؟
مدار تغذیه 17 فاز آن توان مناسبی برای پردازنده های قدرتمند دارد، اما استفاده طولانی مدت از Core i9 با توان بالا به خنک کننده قوی و تهویه مناسب کیس نیاز دارد.
چه نوع حافظه ای با این مادربرد سازگار است؟
Z790A-SILVER از حافظه DDR5 در چهار اسلات DIMM و حالت دو کاناله پشتیبانی می کند. سرعت نهایی به کیت رم، پردازنده و تنظیمات XMP وابسته است.
آیا این مادربرد برای سیستم گیمینگ مناسب است؟
بله. وجود PCIe 5.0 برای کارت گرافیک، چند جایگاه M.2، شبکه 2.5GbE و پشتیبانی از پردازنده های قدرتمند اینتل، آن را برای سیستم گیمینگ میان رده تا رده بالا مناسب می کند.
جمع بندی نهایی
مادربرد بایوستار Z790A-SILVER گزینه ای متعادل برای کاربری است که امکانات اصلی چیپست Z790 را می خواهد اما قصد پرداخت هزینه مدل های پرچمدار را ندارد. این مدل از پردازنده های جدید اینتل، حافظه سریع DDR5، کارت گرافیک PCIe 5.0، چند SSD NVMe و شبکه 2.5GbE پشتیبانی می کند و از نظر قابلیت های پایه کمبود جدی ندارد. در مقابل، نبود ارتباط بی سیم و سیستم خنک کننده ساده تر، آن را برای کاربران علاقه مند به امکانات کامل یا اورکلاک دائمی محدود می کند. در صورت قیمت گذاری مناسب و وجود گارانتی معتبر، Z790A-SILVER می تواند انتخابی منطقی برای یک سیستم قدرتمند و قابل ارتقا باشد.