نقد و بررسی مادربرد گیگابایت Z790 D AX DDR5؛ انتخابی متعادل برای سیستم های قدرتمند اینتل
مادربرد گیگابایت Z790 D AX DDR5 یکی از مدل های مبتنی بر چیپست Intel Z790 و سوکت LGA1700 است که برای پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل طراحی شده است. این محصول با پشتیبانی از حافظه DDR5، شبکه کابلی 2.5 گیگابیتی، Wi-Fi 6E، سه درگاه M.2 و مدار تغذیه 12+1+1 فاز، امکانات مناسبی برای ساخت یک سیستم گیمینگ، کاری یا تولید محتوا ارائه می دهد. تمرکز این مدل بیشتر روی امکانات کاربردی و ارزش خرید است و مانند مدل های رده بالاتر خانواده AORUS، روی قابلیت های لوکس و توسعه پذیری حداکثری تمرکز ندارد.
طراحی و ساختار سخت افزاری
Z790 D AX DDR5 از فرم فاکتور ATX استفاده می کند و فضای کافی برای نصب کارت گرافیک بزرگ، چند حافظه ذخیره سازی و سیستم خنک کننده مناسب در اختیار کاربر می گذارد. گیگابایت در این مدل از PCB شش لایه با طراحی مسی تقویت شده استفاده کرده و برای مدار تغذیه نیز هیت سینک بزرگ تری در نظر گرفته است. کانکتورهای برق پردازنده شامل دو اتصال 8 پین هستند که برای پردازنده های پرمصرف نسل های جدید اهمیت دارد.
مدار تغذیه و عملکرد پردازنده
مدار تغذیه دیجیتال 12+1+1 فاز با طراحی Twin Hybrid برای تامین توان پردازنده های Core i5، Core i7 و Core i9 مناسب است. البته توان واقعی سیستم فقط به مادربرد وابسته نیست و کیفیت پاور، خنک کننده و تنظیمات BIOS نیز نقش مهمی دارند. این مادربرد برای استفاده روزمره، بازی و پردازنده های قدرتمند مناسب است، اما برای اورکلاک سنگین و استفاده مداوم از بالاترین توان پردازنده های رده بالا، مدل های مجهزتر با مدار تغذیه و خنک کاری قوی تر انتخاب مطمئن تری هستند.
پشتیبانی از حافظه DDR5
چهار اسلات حافظه DDR5 با معماری دو کاناله در اختیار کاربر قرار گرفته و مادربرد از پروفایل XMP 3.0 پشتیبانی می کند. سرعت حافظه در حالت اورکلاک تا 7600 مگاهرتز اعلام شده است، اما دستیابی به این مقدار به مدل پردازنده، کیت حافظه، نسخه BIOS و چیدمان ماژول ها بستگی دارد. برای بیشتر کاربران، استفاده از یک کیت دو ماژوله با ظرفیت 32 یا 64 گیگابایت انتخاب منطقی تری نسبت به پر کردن هر چهار اسلات خواهد بود.
فضای ذخیره سازی و اسلات های توسعه
سه درگاه M.2 با رابط PCIe 4.0 x4 و پوشش حرارتی اختصاصی برای نصب SSD های NVMe در نظر گرفته شده است. این ترکیب برای سیستم گیمینگ و کاری مدرن سرعت و ظرفیت مناسبی فراهم می کند و پوشش حرارتی M.2 نیز می تواند در کنترل افت عملکرد ناشی از گرما موثر باشد. چهار درگاه SATA 6Gb/s برای هارد دیسک و SSDهای SATA وجود دارد. نکته مهم این است که درگاه M.2 نسل 5 در این مدل دیده نمی شود؛ بنابراین اگر استفاده از سریع ترین SSDهای PCIe 5.0 برای شما اولویت دارد، باید سراغ مادربردهای بالاتر بروید.
اسلات اصلی کارت گرافیک از PCIe 5.0 x16 پشتیبانی می کند و با زره فلزی و مکانیزم EZ-Latch همراه است. این ویژگی نصب و خارج کردن کارت گرافیک را ساده تر می کند و برای کارت های سنگین نیز استحکام بیشتری به اسلات می دهد.
اتصالات شبکه و ارتباط بی سیم
وجود کنترلر شبکه 2.5GbE برای انتقال فایل، بازی آنلاین و استفاده از تجهیزات شبکه جدید یک مزیت قابل توجه است. Wi-Fi 6E نیز امکان استفاده از باند اختصاصی 6 گیگاهرتز را فراهم می کند و در محیط های شلوغ می تواند تداخل کمتری نسبت به باندهای قدیمی داشته باشد. پشتیبانی از Bluetooth 5 نیز اتصال لوازم جانبی بی سیم را ساده تر می کند. با این حال، بهره بردن از مزیت Wi-Fi 6E به پشتیبانی روتر، منطقه فرکانسی و شرایط شبکه محلی وابسته است.
درگاه ها و امکانات جانبی
در پنل پشتی، خروجی DisplayPort و HDMI برای استفاده از گرافیک مجتمع پردازنده های سازگار، درگاه USB Type-C با سرعت 10Gb/s، یک درگاه USB 3.2 Gen 2، چهار درگاه USB 3.2 Gen 1 و دو درگاه USB 2.0 قرار دارد. وجود هدر USB Type-C برای پنل جلویی کیس نیز به سازگاری بهتر با کیس های جدید کمک می کند. چهار درگاه SATA، دو هدر LED آدرس پذیر، دکمه Q-Flash Plus و قابلیت Smart Fan 6 از دیگر امکانات کاربردی این مادربرد هستند.
BIOS و قابلیت های مدیریتی
قابلیت Q-Flash Plus اجازه می دهد BIOS بدون نصب پردازنده، حافظه رم و کارت گرافیک به روز شود؛ قابلیتی که هنگام نصب پردازنده های جدید یا عیب یابی سیستم مفید است. Smart Fan 6 امکان تنظیم منحنی چرخش فن، استفاده از چند حسگر دما و توقف فن در دمای پایین را فراهم می کند. ابزار Multi-Key نیز می تواند بر اساس تنظیمات BIOS برای ریست، کنترل نورپردازی، ورود مستقیم به BIOS یا فعال کردن حالت Safe Mode استفاده شود.
کیفیت صدا
گیگابایت در این مدل از خازن های صوتی با کیفیت و طراحی Audio Noise Guard استفاده کرده است. این ترکیب برای استفاده عمومی، بازی و تماشای فیلم کیفیت قابل قبولی ارائه می دهد، اما کاربرانی که به ضبط حرفه ای صدا یا تجهیزات صوتی تخصصی نیاز دارند، همچنان به کارت صدای مستقل یا رابط صوتی جداگانه احتیاج خواهند داشت.
مناسب چه کاربرانی است؟
این مادربرد برای کاربری مناسب است که به یک پلتفرم DDR5 با امکانات ارتباطی کامل، چند اسلات M.2، شبکه 2.5 گیگابیتی و Wi-Fi 6E نیاز دارد و نمی خواهد هزینه مدل های پرچمدار را پرداخت کند. برای سیستم های گیمینگ مجهز به پردازنده های Core i5 و Core i7، کامپیوترهای تولید محتوا و سیستم های کاری چند منظوره، ترکیب امکانات آن متوازن است. در مقابل، نبود M.2 نسل 5، تعداد محدود درگاه های SATA و امکانات صوتی نه چندان حرفه ای باعث می شود برای سیستم های بسیار توسعه پذیر یا رده بالا انتخاب ایده آلی نباشد.