مقایسه مادربرد Gigabyte Z790 D AX و ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM
برای ساخت یک کامپیوتر قدرتمند بر پایه پردازنده های نسل 12، 13 و 14 اینتل، انتخاب مادربرد Z790 می تواند امکانات قابل توجهی مانند پشتیبانی از DDR5، اورکلاک پردازنده و حافظه، رابط PCIe 5.0 و اتصال شبکه پرسرعت را در اختیار کاربر قرار دهد. مادربرد Gigabyte Z790 D AX و ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM هر دو در فرم فاکتور ATX ساخته شده اند و از سوکت LGA1700 استفاده می کنند، اما در ظرفیت حافظه، نوع شبکه بی سیم، چیدمان اسلات های توسعه و امکانات ارتباطی تفاوت هایی دارند. در این مقایسه، هر دو مدل را از نظر قابلیت های فنی و ارزش خرید بررسی می کنیم.
مشخصات کلی و سازگاری با پردازنده
هر دو مادربرد از تراشه Intel Z790 بهره می برند و با پردازنده های Intel Core نسل 12، نسل 13 و نسل 14 سازگار هستند. سوکت LGA1700 امکان استفاده از طیف گسترده ای از پردازنده های Core، Pentium Gold و Celeron را فراهم می کند. به دلیل ماهیت چیپست Z790، هر دو مدل قابلیت تنظیم ضریب پردازنده و اورکلاک حافظه را دارند، هرچند توانایی نهایی سیستم به مدل پردازنده، خنک کننده و کیفیت ماژول های حافظه بستگی خواهد داشت.
مقایسه مدار تغذیه و پایداری عملکرد
گیگابایت Z790 D AX به مدار تغذیه دیجیتال Twin 12+1+1 فاز مجهز شده است و برای استفاده از پردازنده های رده بالای اینتل، به ویژه مدل های Core i7 و Core i9، طراحی مناسبی دارد. ایسوس Prime Z790-P WiFi-CSM از آرایش 14+1+1 فاز با DrMOS استفاده می کند و هیت سینک های بزرگ تری برای بخش VRM دارد. روی کاغذ، طراحی ایسوس در تعداد مراحل تغذیه برتری دارد، اما در استفاده واقعی تفاوت عملکرد میان این دو مدل بیشتر به خنک سازی، محدودیت های توان پردازنده و تنظیمات BIOS وابسته است. هر دو مدل برای سیستم های گیمینگ و کاری قدرتمند مناسب هستند، اما برای استفاده مداوم از پردازنده های پرمصرف، تهویه مناسب کیس ضروری است.
پشتیبانی از حافظه DDR5
Gigabyte Z790 D AX دارای 4 اسلات DDR5 است و از حداکثر 256 GB حافظه رم پشتیبانی می کند. این مادربرد در صورت استفاده از پردازنده های مناسب، امکان دستیابی به فرکانس های بالا تا محدوده DDR5-7600 به صورت اورکلاک را دارد و از پروفایل XMP پشتیبانی می کند. ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM نیز به 4 اسلات DDR5 مجهز است، اما ظرفیت رسمی حافظه آن 128 GB اعلام شده و از پروفایل های XMP و ASUS AEMP پشتیبانی می کند. بنابراین، گیگابایت برای کاربرانی که به حافظه بسیار زیاد برای رندرینگ، ماشین مجازی یا پردازش های سنگین نیاز دارند، انتخاب مناسب تری است. برای استفاده معمول، بازی و کارهای تولید محتوا، ظرفیت 128 GB ایسوس نیز کافی خواهد بود.
اسلات های PCIe و قابلیت ارتقا
هر دو مادربرد یک اسلات اصلی PCIe 5.0 x16 برای کارت گرافیک دارند و از کارت های گرافیک نسل جدید پشتیبانی می کنند. Gigabyte Z790 D AX علاوه بر اسلات اصلی، یک اسلات PCIe 4.0 x16 با پهنای باند x4، یک اسلات PCIe 3.0 x16 با حالت x1 و 2 اسلات PCIe 3.0 x1 دارد. در مقابل، ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM سه اسلات PCIe 4.0 x16 با پشتیبانی از حالت x4 و یک اسلات PCIe 3.0 x1 ارائه می دهد. در نتیجه، ایسوس برای نصب کارت های توسعه متعدد مانند کارت کپچر، کارت شبکه، کارت صدا یا کنترلرهای ذخیره سازی انعطاف بیشتری دارد، در حالی که گیگابایت با ارائه اسلات های x1 بیشتر، برای تجهیزات جانبی سبک گزینه متنوع تری محسوب می شود. در هر دو مدل، اسلات اصلی برای کارت گرافیک در اختیار پردازنده قرار دارد و باید برای دستیابی به بیشترین پهنای باند از همان اسلات استفاده شود.
فضای ذخیره سازی و اسلات های M.2
هر دو مادربرد به 3 اسلات M.2 مجهز هستند و از SSD های NVMe استفاده می کنند. در Gigabyte Z790 D AX هر 3 اسلات M.2 از مسیر PCIe 4.0 پشتیبانی می کنند و یکی از آن ها امکان استفاده از SSD های SATA را نیز دارد. این مدل همچنین 4 درگاه SATA 6Gb/s و قابلیت RAID برای ذخیره سازهای NVMe و SATA ارائه می دهد. ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM نیز 3 اسلات M.2 PCIe 4.0 و 4 درگاه SATA 6Gb/s دارد. از نظر تعداد درگاه و سرعت ذخیره سازی، تفاوت مهمی میان دو مدل وجود ندارد و هر دو برای ساخت سیستم دارای چند SSD پرسرعت مناسب هستند. هیچ کدام از این دو مادربرد، اسلات M.2 با رابط PCIe 5.0 ارائه نمی کنند؛ بنابراین PCIe 5.0 در آن ها بیشتر برای کارت گرافیک کاربرد دارد.
شبکه کابلی و اتصال بی سیم
هر دو مادربرد به کنترلر شبکه کابلی Realtek 2.5GbE مجهز هستند و در صورت وجود روتر و تجهیزات سازگار، سرعتی بالاتر از شبکه استاندارد 1GbE ارائه می دهند. تفاوت اصلی در شبکه بی سیم دیده می شود. Gigabyte Z790 D AX از Wi-Fi 6E و Bluetooth 5.3 پشتیبانی می کند و امکان استفاده از باند 6 GHz را نیز دارد. البته نوع ماژول بی سیم بسته به بازنگری PCB متفاوت است؛ در نسخه rev. 1.0 معمولا ماژول Intel Wi-Fi 6E AX211 دیده می شود. ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM به Wi-Fi 6 و Bluetooth مجهز است و در مشخصات رایج آن ماژول Intel Wi-Fi 6 AX201 با پشتیبانی از باندهای 2.4 و 5 GHz به کار رفته است. بنابراین، گیگابایت از نظر فناوری بی سیم جدیدتر و پوشش فرکانسی گسترده تر برتری دارد، اما بهره واقعی از Wi-Fi 6E به پشتیبانی روتر، شرایط محیط و مقررات فرکانسی محل استفاده وابسته است.
درگاه های USB و امکانات ارتباطی
Gigabyte Z790 D AX در پنل پشتی یک USB Type-C با استاندارد USB 3.2 Gen 2، یک USB Type-A با همین استاندارد، 4 درگاه USB 3.2 Gen 1 و 2 درگاه USB 2.0 دارد. این مدل هدر داخلی USB Type-C با سرعت USB 3.2 Gen 1 و هدرهای متعدد برای اتصال درگاه های جلوی کیس ارائه می کند. ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM در بخش ارتباطی امکانات پیشرفته تری دارد و از USB 3.2 Gen 2x2 Type-C با سرعت بالاتر، هدر USB Type-C جلوی کیس و پشتیبانی از Thunderbolt یا USB4 از طریق کارت توسعه سازگار پشتیبانی می کند. اگر انتقال فایل های حجیم، اتصال حافظه های اکسترنال سریع یا استفاده از تجهیزات حرفه ای اهمیت زیادی دارد، ایسوس انتخاب کامل تری است.
خروجی تصویر و صدای onboard
هر دو مادربرد در صورت استفاده از پردازنده دارای گرافیک مجتمع، خروجی HDMI و DisplayPort دارند. گیگابایت از خروجی HDMI با وضوح حداکثر 4K در نرخ 60 Hz و DisplayPort با وضوح حداکثر 4096 در 2304 پیکسل در نرخ 60 Hz پشتیبانی می کند. ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM نیز خروجی های HDMI و DisplayPort را در اختیار می گذارد و برای استفاده اداری، چندرسانه ای و عیب یابی سیستم مناسب است. در بخش صدا، گیگابایت از کدک Realtek High Definition Audio با خروجی 7.1 کاناله و S/PDIF استفاده می کند، در حالی که ایسوس به کدک S1220A مجهز شده است. کدک ایسوس از نظر کیفیت خروجی و نسبت سیگنال به نویز معمولا وضعیت بهتری دارد و برای کاربرانی که به صدای onboard اهمیت می دهند، جذاب تر است.
BIOS، خنک سازی و قابلیت های نرم افزاری
گیگابایت Z790 D AX به قابلیت Q-Flash Plus مجهز است و امکان به روزرسانی BIOS بدون نصب پردازنده یا حافظه را فراهم می کند. این مدل همچنین چندین هدر فن و پمپ، سنسورهای دما و قابلیت مدیریت سرعت فن را ارائه می دهد. ایسوس Prime Z790-P WiFi-CSM نیز از ابزارهای اختصاصی ASUS برای کنترل فن، تنظیم عملکرد و مدیریت نورپردازی Aura Sync پشتیبانی می کند. پسوند CSM در مدل ایسوس به برنامه Corporate Stable Model اشاره دارد و برای سازمان هایی طراحی شده است که چرخه پشتیبانی و مدیریت متمرکز سیستم برای آن ها اهمیت دارد. در مقابل، نرم افزار GIGABYTE Control Center و قابلیت Q-Flash Plus از نقاط قوت مدل گیگابایت برای کاربران خانگی و سازندگان سیستم محسوب می شوند.
مقایسه طراحی و انتخاب برای کاربردهای مختلف
از نظر ابعاد، هر دو مدل مادربرد ATX با اندازه تقریبی 30.5 در 24.4 سانتی متر هستند و در بیشتر کیس های استاندارد Mid Tower و Full Tower نصب می شوند. Gigabyte Z790 D AX برای خریداری مناسب است که ظرفیت رم بالاتر، Wi-Fi 6E، تعداد بیشتر اسلات های PCIe x1 و امکانات ساده اما کاربردی مانند Q-Flash Plus را در اولویت قرار می دهد. ASUS Prime Z790-P WiFi-CSM برای کاربرانی جذاب تر است که مدار تغذیه 14+1+1 فاز، اسلات های PCIe 4.0 بیشتر، صدای onboard بهتر، USB 3.2 Gen 2x2 و پشتیبانی از USB4 را می خواهند. در هر دو مدل، انتخاب کارت گرافیک، نوع پردازنده و خنک کننده تاثیر بیشتری بر عملکرد نهایی سیستم نسبت به اختلاف های جزئی میان مادربردها دارد.